Phẫu thuật ngoại khoa, dù là mổ mở hay nội soi, đều là những can thiệp quan trọng giúp giải quyết bệnh lý và bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên, dính là một biến chứng phổ biến, có thể gây ra những hệ lụy kéo dài suốt đời cho người bệnh như các cơn đau mạn tính, tắc ruột, thậm chí là vô sinh. Để giải quyết vấn đề này, sự ra đời của gel chống dính hậu phẫu đã mang đến một bước tiến mới, được coi là giải pháp tối ưu trong thực hành lâm sàng hiện nay.
1. Gel Là Gì? Gel Được Ứng Dụng Thế Nào Trong Y Khoa
Trong thuật ngữ chuyên môn, gel là một trạng thái vật chất trung gian giữa chất lỏng và chất rắn. Nó bao gồm một mạng lưới các đại phân tử liên kết chéo, có khả năng giữ một lượng lớn dung môi (thường là nước) bên trong cấu trúc của mình. Đặc tính nổi bật của gel là tính đàn hồi, khả năng biến dạng linh hoạt và độ bám dính bề mặt cao.
Trong lĩnh vực y dược, gel không chỉ là dạng bào chế thuốc bôi ngoài da mà còn đóng vai trò quan trọng trong các can thiệp nội khoa và ngoại khoa phức tạp. Nhờ cấu trúc sinh học tương thích, gel được ứng dụng làm chất mang trong công nghệ giải phóng thuốc chậm, làm vật liệu thay thế mô, và đặc biệt nhất là làm rào cản ngăn ngừa dính sau phẫu thuật.
Các loại gel chống dính hiện đại thường được cấu tạo từ các polymer sinh học như Sodium Hyaluronate hoặc Polyethylene glycol, vốn là những thành phần tự nhiên hoặc an toàn tuyệt đối với cơ thể người. Sự linh động của dạng gel cho phép nó tồn tại như một lớp đệm tạm thời, ngăn cách các bề mặt mô bị tổn thương trong suốt quá trình phục hồi, điều mà các vật liệu rắn khó có thể thực hiện một cách toàn diện.
2. Biến Chứng Đáng Lo Ngại Sau Phẫu Thuật Khi Xảy Ra Dính
Nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời, quá trình hình thành dính có thể dẫn đến 4 hậu quả lâm sàng nghiêm trọng sau:
Tắc ruột cơ học: Đây là biến chứng phổ biến nhất, chiếm tới 70% các trường hợp nhập viện do tắc ruột. Các dải dính làm vặn xoắn hoặc thắt nghẹt các quai ruột, gây đình trệ lưu thông tiêu hóa, dẫn đến tình trạng cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm.+4
Vô sinh thứ phát ở phụ nữ: Dính là tác nhân gây ra khoảng 15-20% trường hợp vô sinh sau phẫu thuật phụ khoa. Khi các dải dính làm biến dạng vòi trứng hoặc bao bọc buồng trứng, khả năng thụ thai tự nhiên bị suy giảm nghiêm trọng.
Hội chứng đau bụng, đau vùng chậu mãn tính: Các cơ quan nội tạng khi bị dính vào thành bụng hoặc dính vào nhau sẽ bị kéo căng mỗi khi cơ thể vận động hoặc khi ruột co bóp. Điều này tạo ra những cơn đau kéo dài, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và tâm lý người bệnh.+3
Rủi ro và biến chứng trong các lần phẫu thuật sau: Khi cần thực hiện phẫu thuật lại trên một ổ bụng đã bị dính, các bác sĩ gặp rất nhiều khó khăn trong việc tiếp cận vùng bệnh lý. Tỷ lệ thủng ruột vô ý trong các ca gỡ dính có thể lên tới 6-19%, kèm theo đó là nguy cơ nhiễm trùng huyết và tử vong tăng cao.
3. Các Phương Pháp Chống Dính Đã Và Đang Được Ứng Dụng
Lịch sử ngoại khoa đã ghi nhận nhiều nỗ lực để giảm thiểu tình trạng dính, bắt đầu từ việc cải thiện kỹ thuật mổ.
Phương pháp kỹ thuật nội khoa: Các bác sĩ luôn ưu tiên việc thao tác mô nhẹ nhàng, cầm máu kỹ lưỡng và hạn chế để dị vật (như bột găng tay, sợi chỉ) rơi vào ổ bụng. Tuy nhiên, kỹ thuật dù tinh xảo đến đâu cũng chỉ giảm bớt chứ không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ dính tự nhiên của cơ thể.+4
Phẫu thuật nội soi: So với mổ mở, nội soi giúp hạn chế dính nhờ giảm xâm lấn và ít làm khô phúc mạc. Nhưng thực tế lâm sàng cho thấy, nội soi vẫn có tỷ lệ dính đáng kể tại vị trí trocars hoặc nơi thực hiện can thiệp chính.
Rào cản dạng màng cứng (solid barriers): Những thập kỷ trước, các tấm màng như Seprafilm hay Interceed đã được sử dụng. Dù có hiệu quả nhất định, nhưng dạng màng này thường khó sử dụng trong mổ nội soi, dễ bị dịch chuyển và không thể che phủ được những vị trí ngóc ngách hoặc bề mặt không bằng phẳng của các cơ quan.
Nhóm rào cản dạng Gel: Đây là phương pháp linh hoạt nhất, có thể dùng cho cả mổ mở và mổ nội soi. Gel sẽ được bơm vào vùng có nguy cơ dính, bao phủ các bề mặt mô.
- Gel Hyaluronic Acid (HA): Một chất tự nhiên có trong cơ thể người. Gel này có độ bám dính tốt, tồn tại đủ lâu để ngăn dính và tự tiêu hoàn toàn sau đó. Ví dụ tiêu biểu là các dòng gel như Singclean (thường dùng trong phụ khoa, ổ bụng).
- Gel Spray (Dạng xịt): Các polyme lỏng được xịt vào và sẽ đông đặc lại thành một lớp màng mỏng bao phủ cơ quan nội tạng.
4. Tại Sao Gel Lại Là Giải Pháp Tối Ưu Nhất Phòng Ngừa Dính Sau Phẫu Thuật
Trong những năm gần đây, sự chuyển dịch sang sử dụng gel chống dính được coi là tất yếu nhờ khả năng khắc phục mọi nhược điểm của các phương pháp cũ.
Khả năng bao phủ toàn diện: Với tính chất lỏng và độ nhớt cao, gel có thể phun phủ đều lên toàn bộ bề mặt các cơ quan, len lỏi vào từng kẽ ruột và các ngóc ngách sâu nhất trong tiểu khung. Điều này tạo ra một rào cản liên tục và đồng nhất, bảo vệ mọi vị trí có nguy cơ hình thành dính.
Tối ưu hóa cho phẫu thuật nội soi: Gel chống dính là “người bạn đồng hành” hoàn hảo của phẫu thuật ngoại khoa. Bác sĩ có thể dễ dàng bơm gel qua hệ thống bơm trực tiếp lên bề mặt cần ngăn cách mà không cần khâu cố định hay lo ngại vật liệu bị cuộn gãy như dạng màng.
Cơ chế sinh học an toàn: Các sản phẩm gel hiện đại, tiêu biểu như Singclean, được cấu tạo từ Sodium Hyaluronate độ tinh khiết cao. Đây là một hợp chất khi vào cơ thể được chuyển thành Hyaluronic Acid – một chất nội sinh trong cơ thể. Singclean hoạt động như một lớp vách ngăn tạm thời trong đúng “giai đoạn vàng” 7 ngày đầu – thời điểm quan trọng nhất để ngăn chặn mạng lưới fibrin tổ chức thành dải dính vĩnh viễn. Sau khoảng thời gian này, Singclean sẽ tự phân hủy sinh học và được cơ thể đào thải tự nhiên, không để lại bất kỳ dị ứng hay phản ứng phụ nào.
Duy trì môi trường hồi phục lý tưởng: Không chỉ ngăn cách về mặt cơ học, gel còn giúp giữ ẩm bề mặt mô, giảm thiểu tổn thương do ma sát và hỗ trợ quá trình tái tạo lớp biểu mô phúc mạc diễn ra thuận lợi hơn.
Kết Luận
So với các dạng màng chắn truyền thống, công nghệ gel mang lại khả năng bao phủ toàn diện và linh hoạt, đặc biệt tương thích với các kỹ thuật phẫu thuật hiện đại như nội soi hay mổ mở. Một lựa chọn phòng ngừa đúng đắn ngay tại phòng mổ sẽ giúp bệnh nhân tránh được những rủi ro và chi phí tốn kém của các ca phẫu thuật gỡ dính trong tương lai. Phòng ngừa dính ngay từ lần can thiệp đầu tiên không chỉ là một thủ thuật y tế, mà là một sự đầu tư trách nhiệm cho tương lai của người bệnh. Thay vì phải đối mặt với nỗi lo tắc ruột hay đau đớn kéo dài, việc chủ động sử dụng các giải pháp như gel chống dính Singclean giúp bác sĩ và bệnh nhân an tâm hơn về kết quả phục hồi dài hạn.
Lưu ý quan trọng từ bác sĩ: Những thông tin trên đây mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa tổng quát và không thay thế cho các chỉ định chuyên môn của bác sĩ. Mỗi ca phẫu thuật và cơ địa bệnh nhân đều có những đặc điểm riêng biệt. Người bệnh cần trao đổi trực tiếp và kỹ lưỡng với bác sĩ điều trị để được tư vấn phương pháp phòng ngừa dính phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe cá nhân.
